Eğitim etkinliğinde “Team Based Learning” “Takım Çalışmasına Dayalı Öğrenme” (TDÖ) yöntemi kullanılacaktır. Takım çalışmasına dayalı öğrenme (TDÖ) 5-7 kişilik takımlardan oluşan eğiticilerin yönetiminde bireysel ve takım düzeyinde öğrenmenin gerçekleşmesi için uygulamaya yönelik özel görevlerin bireyler ve takımlar tarafından yerine getirilmesini gerektiren bir öğretim stratejisidir. Takım çalışmasına dayalı öğrenmenin temel ilkeleri ve uygulanışı: TDÖ yapılandırmacılık ve sosyal yapılandırmacılık eğitim teorilerine dayanır. Yapılandırmacılık (constructivism) teorisi temelde öğrenenin bilgiyi daha önce öğrendikleri üzerine inşa etmesi ve bu bilgiyi nasıl ve ne zaman yeniden yapılandıracağına karar vermesi ilkesine dayanır. Yapılandırmacı bakış açısına göre eğitici bilgi aktarıcı değil öğrenmeye yardımcı olan kişidir. Öğrenme önceki bilgilere bağımlıdır, bu nedenle eğitici öğrenen bireyin önceki bilgilerini kullanmasını ve yeniden yapılandırmasını sağlayacak uygun problemler, ödevler, olgular ve grup etkileşimleri oluşturmalıdır. Yapılandırmacılık teorisine göre öğrenenin bilgiyi anlaması ve anlamlandırması sosyal etkileşim sürecinde olmaktadır. Öğrenen bireylerin sosyal etkileşimi bilginin kavranmasında temel bir role sahiptir. TDÖ’de temel hedef, kuramsal bilginin öğrenilmesinden öte öğrenilen kavramların mesleki yaşamda karşılaşılması muhtemel problemlerin çözümünde kullanmasının sağlanmasıdır. Eğitim etkinliğimizde uygulayacağımız TDÖ, uygulaması 3 temel aşamadan oluşmaktadır.
- Hazırlık
- Hazır Bulunuşluğun gösterilmesi
- Uygulama
- Hazırlık aşaması a) Eğiticinin hazırlığı:
- Eğitimin amaç ve hedeflerinin belirlenmesi
- İçeriğin belirlenmesi ve modüllere ayrılması
- Değerlendirme sisteminin oluşturulması
Performansın değerlendirilmesi için bireysel ve takım testlerinin önceden hazırlanması
- Takımların oluşturulması
Bir takımdaki ideal katılımcı sayısı 5-7 kişidir. Takımlar oluşturulurken çeşitlilik yani farklı katılımcı özelliklerinin bir arada bulundurulması esastır. Problem çözme tartışmalarında farklı görüşlerin olumlu etkisi olduğu gerek grup dinamikleri çalışmaları gerekse eğitim çalışmalarıyla gösterilmiştir (17,18). Takım içerisinde gruplaşmalar takımın hep birlikte gelişiminin önünde bir engeldir. Takımların oluşturulmasında seçim katılımcılara bırakılırsa, insan doğası gereği kendine benzerlerle bir araya gelmeyi arzulayacağı için takımlar içerisinde küçük gruplaşmaların oluşması kaçınılmaz hale gelmektedir (19,20). Bu nedenle takımların eğitici tarafından rastgele belirlenmesi daha uygundur ve belirlenen takımların uzun süre (eğitim dönemi boyunca) birlikte çalışması gerekir. Zira takımların kaynaşması, grup dinamiklerinin oturması ve yüksek performans göstermesi için zamana gereksinim vardır. TDÖ, ancak gruplar takım haline dönüştüğünde başarılı olur. Eğitici, takımları ilk belirlediğinde onlar sadece birer gruptur. Birlikte çalıştıkça takım elemanları arasında karşılıklı güven gelişir. Ortak amaç ve hedef belirler, bu takım ile başarılı olacaklarına inanırlarsa takım olma sürecine girerler. İdeal bir takım çalışmasında, takımı oluşturan bireylerin fikirlerini serbestçe ve herhangi bir şekilde yargılanmadan ifade edebilecekleri bir ortam sağlanmalı, bireyler birbirlerinin fikirlerini anlamak için dinlemeli ve kendi fikirlerini yapıcı bir anlayışla savunmalıdır (20). Kısa sürede ve etkin biçimde takımların oluşturulması ile ilgili ayrıntılı bilgi ve bir video gösterisine “team- based learning collaborative” adlı web sitesinden ulaşılabilir. Bu web sitesi eğiticilerin deneyimlerini paylaşmaları amacıyla kurulmuş olup, burada TDÖ ile ilgili her türlü destek materyale ulaşmak mümkündür (21). Katılımcıların bireysel hazırlık döneminde yararlanabilecekleri kaynakların belirlenmesi Uygulama aşamasında kullanılacak problem, olgu ya da klinik durumların ve bunlarla ilgili takımlara verilecek görevlerin belirlenmesi. Katılımcılarla bir araya gelerek amaç ve hedeflerin, işleyişin, değerlendirme sisteminin, kaynakların tanıtımı b) Katılımcının hazırlığı Katılımcılar kendilerine önerilen kaynaklardan yararlanarak, önceden belirlenen ve kendilerine bildirilen öğrenim hedeflerine yönelik bilgi ve/veya becerileri kazanmaya çalışırlar. Katılımcıların eğitim uygulamalarına hazır olarak gelmeleri temel kuraldır. Bunun için eğitmenler, öğrenim hedefleri ile ilgili açık, anlaşılır ve yeterli bilgilendirme yapmalı, kaynaklar önermelidir. Önerilen kaynakların katılımcıların literatür içerisinde kaybolmalarını engelleyecek düzeyde olması önemlidir. Beceri eğitimleri için web aracılığıyla ulaşılabilen, becerinin nasıl yapıldığını gösteren video çekimleri kaynak olarak gösterilebilir. Katılımcıların bireysel çalışma hedeflerine ulaşabilmeleri için yeterli zaman ayrılmış olması, önerilen kaynaklara ulaşımının sağlanması ve hedeflerin katılımcılar tarafındand oğru olarak anlaşılmış olması şarttır. Hazır bulunuşluğun gösterilmesi aşaması katılımcıların bireysel çalışmalarını takiben sınıfta bir araya geldikleri ilk aşamadır. Bu aşamada katılımcıların planlanan eğitim uygulamasını en yüksek verimlilikle yapabilecek düzeyde olup olmadıklarının değerlendirilmesi ve eksiklerin belirlenerek tamamlanması amaçlanmaktadır. Birbirini izleyen 3 bölümden oluşur (16):
a)Bireysel hazır bulunuşluk sınavı (BHBS) Genellikle 10-15 dakika içerisinde tamamlanabilecek, öğrenim hedeflerindeki ana kavramların katılımcılar tarafından anlaşılıp anlaşılmadığının sınandığı, çoğunlukla çoktan seçmeli soruların kullanıldığı bir sınavdır. Sorular çok detaya inmeden hazırlanmalı, ancak bir sonraki aşamada tartışmayı tetikleyecek kadar da zorluğa sahip olmalıdır. Her katılımcı kendine ait sınav kağıdını doldurup eğiticiye teslim eder.
b) Takım hazırbulunuşluk sınavı (THBS) BHBS’yi takiben katılımcılar, önceden belirlenmiş olan takım arkadaşlarıyla bir araya gelir ve aynı soruları kitap, not gibi kaynaklara başvurmaksızın takım halinde tartışıp bir karara varırlar ve yanıtlarını THBS cevap kağıdı üzerinde belirtirler. Burada genellikle, tüm seçeneklerin üzerlerinin kazınabilir bir materyalle kaplı olduğu ve doğru yanıtın kazınan materyalin altında önceden işaretlenmiş olduğu cevap anahtarları kullanılmaktadır. Takımlar üzerinde anlaşmaya vardıkları seçeneğe ait kısmı kazırlar, eğer yanıtları doğruysa kazınan kısımda yanıtın doğruluğunu gösteren bir işaret çıkar, eğer yanıt yanlış ise kazınan kısım boş görünür ve takım bir başka seçeneği tartışmaya başlar. Doğru yanıtı bulana kadar gerekirse tüm seçenekleri kazımak gerekir. Takımlara anında geribildirim sağlayan bu cevap anahtarlarının eğitici için avantajı ise takımların bir sorunun doğru cevabını kaçıncı denemede bulduklarının bir bakışta belirlenebilmesine olanak tanımasıdır (Şekil 2). THBS takım elemanlarının birlikte çalışma ve karar verme becerilerini geliştirmeleri için de yararlı bir süreçtir.
c) İtirazlar ve geribildirim THBS sonrasında eğitmen doğru yanıtlar ve takımların
performansı hakkında bilgilendirme yapar. Takımların bazı soru yapılarına ve doğru yanıtlara
itirazları veya alternatif doğru yanıtların da seçenekler arasında bulunduğu yönünde iddiaları
olabilir. Bu durumda takımlardan iddialarını kanıta dayalı biçimde ve yazılı olarak savunmaları
beklenir. İtirazlar bireysel değil takım düzeyinde yapılır ve bu amaçla itiraz formları
kullanılabilir (Şekil 3). Bazen eğiticiler tarafından anında tartışma tercih edilip, itirazlar sözel
olarak da alınabilmektedir.Yapılan itirazların haklı bulunabilmesi için takım tarafından temel
kavramların anlaşıldığının, ancak sınav sorularında ya da önerilen kaynaklarda net
anlaşılamayan veya tutarsızlık gösteren noktaların varlığının gösterilmesi gerekir. İtiraz haklı
bulunursa, sadece itiraz eden takımın o soruyla ilgili yanıtı ile o soruya takımıyla aynı yanıtı
vermiş olan takım elemanlarının BHBS deki yanıtı doğru sayılır. İtiraz haklı bulunsa bile, itiraz
etmeyen takımların ve bireylerinin THBS ve BHBS puanlarında bir değişiklik yapılmaz. Bu
yaklaşım itiraz mekanizmasını cesaretlendirmekte ve itiraz için katılımcıların ana kavramları
tekrar gözden geçirmesini, bilgiyi pekiştirmesini sağlamaktadır. Bu amaçla BHBS ve THBS
sırasında kullanımı yasak olan kitap, not gibi kaynakların bu sınavların bitiminde itiraz için
açılmasına izin verilir.
Eğitmen sınıfın genelinde eksiklik hissettiği alanlarda veya yanlış anlaşılan noktaları düzeltmek
için kısa bilgilendirmeler ya da konuyu toparlayan önceden hazırlanmış bir özet sunum
yapabilir.
- Uygulama aşaması İlk iki aşamada kazanılan kavramsal bilgilerin kullanılmasına olanak
tanıyan aşamadır. Bu aşamada konunun genel olarak değerlendirildiği bir tartışma oturumu,
olgu çalışması, uygulama ya da oyun gibi önceden belirlenmiş bir ya da daha fazla sayıda
yöntem yer alabilir. En çok tercih edilen yöntem problem çözme çalışmalarıdır (22).
Uygulama aşamasında takımlar aynı salonda, birbirlerini görebilecek ve duyabilecek mesafede
çalışırlar. Çalışma süresince takım elemanlarının bir arada olması gerekir. Uygulama
aşamasında, takımların yerine getirmesi beklenen görevler her takım için aynı olmalı ve
önceden belirlenmelidir. Verilen görevler hem öğrenme düzeyini hem de takımların gelişimini
destekler özellikte olmalıdır. Bu amaçla takım içi etkileşim gerektiren görevler tercih
edilmelidir. Takımların öğrendikleri temel kavramları kullanarak karmaşık problemleri
çözmeleri ve kararlarını basit biçimde ifade etmeleri gerektiğinde genellikle ideal bir takım içi
etkileşim ortaya çıkmaktadır. Karar verme sürecini gerektiren görevler verildiğinde katılımcılar
çoğunlukla birbirleriyle tartışarak karara varmaya çalışırlar. Eğer görev, karar vermeden ziyade
ürün oluşturmaya (örneğin ayrıntılı bir rapor yazma) yönelikse bu durumda genellikle
katılımcılar birbiriyle tartışarak çok fazla zaman harcamak istemeyip, bir an önce ürünü
oluşturmaya başlamak istemekte ve çoğu zaman da görev paylaşımı yapılmaktadır. Bu durum,
takımın gelişiminde olumsuz etki yaratmaktadır. TDÖ’nün en zorlu kısmı olarak bilinen takım
görevlerinin belirlenmesi ve yürütülmesi aşamasında 4 S kuralı olarak tanımlanan şu noktalara
dikkat etmek gerekir: (1) Görevler katılımcıların öğrendikleri kavramları kullanmalarına yönelik
anlamlı (significant) bir problemin çerçevesinde şekillenmeli, (2) sınıftaki tüm katılımcılar aynı
(same) problem üzerinde çalışıyor olmalı, (3) katılımcılar öğrendikleri kavramları kullanarak
kesin ve özgün (specific) bir seçim yapmalı ve (4) takımlar seçimlerini eş zamanlı olarak
(simultaneously) açıklamalı. Takımların yerine getirdikleri görevlere yönelik geribildirim
verilmeli ve özellikle anlaşılamayan noktalar mutlaka tartışılmalı ve açıklanmalıdır (16).
Katılımcılar ders saati olarak teorik bilgi kazanılmasına çok az zaman ayrıldığı ve TDÖ
derslerinden sonra elde bulunan ders notlarının diğer klasik derslere göre çok az olması nedeniyle yeterince öğrenip öğrenmedikleri ve final (veya blok sonu) sınavlarında başarılı olup
olamayacakları konusunda kaygı duyarlar. Bu kaygıyı gidermek için modül sonunda bir genel
tekrar oturumu yapılıp modül boyunca neler öğrenildiğinin ve nasıl yol alındığının açıklanması,
halen eksiklik hissedilen noktalar varsa bir kez daha üzerinden geçilmesi yararlı olabilir.
Sınavlar konusunda kaygının giderilmesi ve zaman içerisinde katılımcılar arasında bir güven
duygusu oluşması için hazır bulunuşluk testleri, takım görevleri ve final sınavı soruları arasında
tam bir bağlantının oluşturulması gerekir (16).
Takım çalışmasına dayalı öğrenme sürecinde katılımcılara, gerek hazır bulunuşluğun gösterilmesi
aşamasında yapılan BHBS ve THBS sonrasında, gerekse uygulama aşamasında gruplar
kendilerine verilen görevleri yerine getirirken hızlı ve düzenli geri bildirimler vermek eğiticinin
önemli sorumluluklarından birisidir. Geribildirim öğrenmenin garanti altına alınması için
olduğu kadar takımların gelişimi için de yararlıdır (23). Katılımcıların da içinde bulunduğu
takıma, tamamlamak zorunda olduğu işe ve sürdürmek zorunda olduğu iletişim ortamının
gerekliliklerine karşı sorumlulukları vardır. Bu sorumluluk nedeniyle bireysel hazırlık sürecini
etkili geçirmeleri, içinde bulundukları takıma aktif katkıda bulunmaları ve uygulama
aşamasında, ekip ve bireysel olarak en az beklenen düzeyde performans sergilemeleri
beklenmektedir (20). Bireylerin takımlarına verdiği katkı düzeyini belirlemek için akran
değerlendirme yöntemi kullanılır. Değerlendirilmesi beklenen katkı biçimleri arasında; takım
çalışması için bireysel hazırlık, derslere devam, grup toplantılarına (ders dışında da olabilir)
katılım, takım tartışmalarına olumlu katkı ve takımdaki diğer katılımcıların katkılarına değer
verme ve katkıda bulunmaları için onları cesaretlendirme sayılabilir.
Son güncelleme : 11.08.2025 18:11:25